Ерлік, батырлық — ең асыл қасиеттердің бірі. Ата-бабамыз жүрегінің түгі бар, қайсар адамдарды қашан да жоғары бағалаған. Осы орайда SaqTimes басылымы ауыздан ауызға тараған ерлік пен батырлық туралы мақал-мәтелдерді түрлі кітаптардан жинақтап, көптің назарына ұсынады.
- Елін сүйген ерлік істейді.
- Айлалы батыр алдырмас.
- Жауды күшті деме —
Ерлік қылсаң, жығасың.
Тауды биік деме —
Талап қылсаң, шығасың. - Батыр — жай күні бір адам,
Жау көрінсе — мың адам. - Еркіндік пен ерлік — тағдырлас.
- Бала болғанын білмес,
Батыр толғанын білмес. - Нар тәуекел — ер ісі.
- Батыр жарқырап жүреді,
Қорқақ қалтырап жүреді. - Ер азамат белгісі —
Түзде мырза, үйде құл. - Батыл болмай, батыр болмайсың.
- Ер — намысының құлы.
- Батыр — елдің сәулеті,
Бал құрақ — көлдің сәулеті. - Ел үмітін ер ақтар,
Ер атағын ел сақтар. - Ер қанаты — ат.
- Батырлық білекте емес, жүректе.
- Елдің даңқын ел шығарады
- Шын батыр сын үстінде танылар.
- Ер кезегі үшке дейін.
- Ер бесіктен танылар.
- Жауынгерге жара да жарасады.
- Ханның бәрі Абылай емес,
Батырдың бәрі Абығай емес. - Болат егелуге көнсе де,
Иілуге көнбейді. - Ерлікте қорлық жоқ.
- Батыр — жарасыз,
Сұлу жаласыз болмас. - Атты тісіне қарап таны,
Ерді ісіне қарап таны. - Батырдан — сауға (ред. ескертпесі: сауға — соғыстан түскен олжадан не ауланған аңнан берілетін сый),
Мергеннен — сыралқы (ред. ескертпесі: сыралқы — аңшының серіктестеріне беретін атқан аңының бір саны не қолы). - Батырлық айқаста танылады.
- Ер өлсе де — аты өлмейді.
- Төзім — ердің тірегі.
- Ерлікке де ептілік керек.
- Өз басыңды дауға берсең де,
Жолдасыңды жауға берме. - Айнымас жүрек, нар көңіл —
Ер жігіттің серігі. - Айбындана шапқаннан ажал сескенеді.
- Елдің тынысы ер.
- Ұранды ердің ұрпағы қайсар.
- Батыр туса — ел ырысы
Жаңбыр жауса — жер ырысы. - Болат қайнауда шынығады,
Батыр майданда шынығады. - Қатты жерге қақ тұрар,
Қайратты ерге бақ тұрар. - Шын ер жеңсе тасымас,
Жеңілсе, жасымас. - Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
- Күш атасын танымас.
- Батырдың да басы екеу емес.
- Ер айтпас,
Айтса, қайтпас. - Ер аруағы — қаруы.
- Ер — егіз,
Еңбекте жалғыз. - Жасақсыз батыр жау жеңбес.
- Арпасыз ат қыр аспас,
Арқасыз батыр қол жимас. - Ерлікте шек жоқ,
Жақсыда шек жоқ. - Өркөкірек жігіттен
Ер көкірек егде артық. - Жауға барсаң, бәрің бар,
Дауға барсаң, біріңі бар. - Қос ұл туған қатынды
Ханым десе болады.
Ел қорғаны батырды
Нарым десе болады. - Шөлде суыңды сақта,
Соғыста туыңды сақта. - Батырға таяқ та — жарақ.
Қолданылған әдебиеттер:
- Мақал-мәтелдер. — Алматы: Атамұра, 2023. —232 бет;
- Бабадан қалған байлығым. Қазақ мақал-мәтелдері. — Алматы: «Атамұра», 2023. — 408 бет.
